Το βιβλίο «Απελευθερωθείτε από την ΙΨΑΔ» προσφέρει ουσιαστική καθοδήγηση για όσους παλεύουν με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, ειδικά σε περιόδους όπως η πανδημία που ενισχύουν τους φόβους μόλυνσης και ελέγχου.
Αν αντιμετωπίζετε Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (ΙΨΑΔ) με επίκεντρο τη μόλυνση του εαυτού ή των άλλων, είναι πιθανό η πανδημία να σας έχει επηρεάσει αρνητικά, θολώνοντας τη διάκριση ανάμεσα στην πραγματική απειλή και στις ιδεοληπτικές σκέψεις. Δείξτε κατανόηση στον εαυτό σας — μπορεί να μην προχωρά τόσο γρήγορα όσο θα θέλατε στον δρόμο προς την απελευθέρωση από το πρόβλημα.
Η ελληνική μετάφραση του βιβλίου «Απελευθερωθείτε από την ΙΨΑΔ» κυκλοφόρησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, προσφέροντάς μας την ευκαιρία να κατανοήσουμε καλύτερα δύο συνηθισμένες μορφές της διαταραχής: τον τύπο μόλυνσης και τον τύπο πρόκλησης βλάβης.
Στην ΙΨΑΔ μόλυνσης, το άτομο νιώθει υπεύθυνο για το αν θα μολύνει τον εαυτό του στην ΙΨΑΔ πρόκλησης βλάβης, αν από δική του αμέλεια θα μολύνει τους άλλους.
Όταν η ΙΨΑΔ «συμφωνεί» με τις οδηγίες υγιεινής
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι υγειονομικές αρχές μας προέτρεψαν να υιοθετήσουμε συμπεριφορές που, μέχρι πρότινος, θα θεωρούνταν χαρακτηριστικές της ΙΨΑΔ:
- αποφυγή επαφής με άλλους,
- σχολαστικό πλύσιμο χεριών,
- απολύμανση αντικειμένων και τροφίμων,
- περιορισμός κοινωνικών συναναστροφών.
Ωστόσο, ακόμη κι αν ακολουθούμε σχολαστικά αυτές τις οδηγίες, παραμένουμε συχνά αβέβαιοι:
«Τις κάναμε σωστά; Μήπως αγγίξαμε κάτι μολυσμένο;»
Αυτή η αμφιβολία είναι η ουσία της ΙΨΑΔ — η αέναη αναζήτηση απόλυτου ελέγχου και βεβαιότητας.
Ο ρεαλιστικός φόβος και ο παράλογος φόβος
Ο παράλογος φόβος της μόλυνσης, χαρακτηριστικό της ΙΨΑΔ, μοιάζει να γίνεται λογικός μέσα σε μια πανδημία.
Εδώ όμως βρίσκεται η κρίσιμη διαφορά:
Το άγχος που πηγάζει από την πραγματικότητα είναι προστατευτικό.
Το άγχος που γεννά η ΙΨΑΔ είναι βασανιστικό και αυτοτροφοδοτούμενο.
Η διαφορά δεν είναι στο τι νιώθουμε, αλλά στο πώς αντιδρούμε.
Η προσπάθεια ελέγχου δεν είναι η λύση — είναι το πρόβλημα
Είναι απόλυτα ανθρώπινο να ανησυχούμε για την ασφάλεια του εαυτού μας και των άλλων.
Αυτό που βοηθά είναι να περιορίζουμε την υπερέκθεση στην ειδησεογραφία, να απασχολούμε δημιουργικά τον νου και να ενημερωνόμαστε από αξιόπιστες πηγές.
Αντίθετα, η συνεχής προσπάθεια να εξαλείψουμε τις ανησυχίες μέσω υπερβολικού ελέγχου, ενισχύει την ΙΨΑΔ.
Η λύση δε βρίσκεται στο να διώξουμε τις σκέψεις, αλλά στο να τις αναγνωρίσουμε, να τις αποδεχθούμε και να κρατήσουμε απόσταση από αυτές χωρίς να καθορίζουν τη συμπεριφορά μας.
Όταν η ΙΨΑΔ επιβάλλει τη δική της «λογική»
Η ΙΨΑΔ συχνά μας ψιθυρίζει ότι ποτέ δεν προσέχουμε αρκετά.
Γιατί να πλένουμε τα χέρια 20 δευτερόλεπτα και όχι 5 λεπτά;
Έτσι, καταλήγουμε να αφιερώνουμε δυσανάλογο χρόνο στην υγιεινή, παραμελώντας άλλες πλευρές της ζωής.
Κάποιες φορές εκδηλώνεται με μαγικές σκέψεις: επαναλήψεις φράσεων όπως «όλα θα πάνε καλά» ή τελετουργίες που «απομακρύνουν το κακό».
Όλα αυτά ενισχύουν τον φαύλο κύκλο του άγχους και της ψευδαίσθησης ελέγχου.
Αποδοχή και κατανόηση
Η αλήθεια είναι πως τα χέρια μας δεν είναι «καθαρά» όταν τα πλύνουμε αρκετά, αλλά όταν νιώσουμε ότι είναι καθαρά.
Η ΙΨΑΔ μας απομακρύνει από αυτή την αίσθηση επάρκειας, στερώντας μας τη συμπόνια προς τον εαυτό μας.
Η κατανόηση της ατελούς ανθρώπινης φύσης είναι βήμα προς την απελευθέρωση.
Πραγματικότητα vs ΙΨΑΔ
Αν πάσχετε από ΙΨΑΔ μόλυνσης, ίσως σας φαίνεται ότι η πανδημία «σας δικαιώνει».
Αυτό το βιβλίο σας βοηθά να διακρίνετε τι επιβάλλει η πραγματικότητα από τι υπαγορεύει η διαταραχή.
Αν ήδη βρίσκεστε σε θεραπεία, μπορεί να χρειαστούν προσαρμογές η πραγματικότητα άλλαξε, όχι όμως η ανάγκη για ρεαλισμό και αποδοχή.
Η ΙΨΑΔ προσπαθεί να μας πείσει πως ο κόσμος είναι τόσο επικίνδυνος όσο ο νους μας τον φαντάζεται.
Η θεραπεία βοηθά να επαναφέρουμε την ισορροπία μεταξύ σκέψης και πραγματικότητας.
Πηγή
Από τον πρόλογο του βιβλίου
«Απελευθερωθείτε από την ΙΨΑΔ» — Fiona Challacombe, Victoria Bream & Paul Salkovskis
Επιστημονική επιμέλεια: Γεώργιος Ευσταθίου
Μετάφραση: Μαριέφη Μιτέλλα
Περισσότερα για την ΙΨΑΔ και τις επιστημονικές προσεγγίσεις της μπορείτε να διαβάσετε στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) ή στην Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση (APA).
📚 Διαβάστε επίσης: Ενσυνειδητότητα και διαχείριση άγχους και Οι αρχές της Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας για περισσότερη κατανόηση γύρω από τη σκέψη και τη συμπεριφορά.
